حماسه و فاجعهی کربلا نمیتوانسته است که بهصورت خودبهخودی و اتفاقی به وجود آمده باشد. کربلا تلاقی دو جبههی حق و باطل است که در شرایطی پیچیدهتر و حسابشدهتر از روز احزاب به وجود آمد و مسلمانان سالهای آغازین نیمقرن اول اسلام نتوانستند نامونشان خوبی از خود در سینهی تاریخ ثبت کنند. این بیتوفیقی محصول مجموعهای از دریافتهای غلط و انحرافی و غفلتها و فاصله افتادن میان ائمهی حق و امت طالب دنیا بود.